Topicale finasteride (Fynzur spray): wat kan het in vergelijking met de tablet, en voor wie kan het de betere keuze zijn?

Topicale finasteride is finasteride die op de hoofdhuid wordt gespoten of aangebracht: dezelfde werkzame stof als in de tablet, alleen komt hij via de huid binnen. Finasteride verlaagt de vorming van DHT (dihydrotestosteron); DHT is het hormoon dat mannelijke patroonhaaruitval aandrijft. Hoe dit zich in de follikel afspeelt, en wat de tablet kan, beschreef ik in het artikel over orale DHT-blokkers.

In meerdere landen van de Europese Unie is een spray met 0,25 procent finasteride goedgekeurd voor haaruitval, die per land onder een andere naam wordt verkocht; in Hongarije en Tsjechië heet het Fynzur.1 De indicatie is volgens de samenvatting van de productkenmerken lichte tot matige mannelijke patroonhaaruitval bij mannen van 18 tot 41 jaar.2 Één spray is 50 microliter oplossing, met daarin 114 microgram finasteride. De oplossing is alcoholhoudend (bevat ethanol), wat volgens de productinformatie op beschadigde huid een branderig gevoel kan veroorzaken.2

Het verschil met de tablet zit in hoeveel ervan in het bloed komt. Volgens de samenvatting van de productkenmerken is de opname bij een normale, intacte hoofdhuid minimaal: het hoogste bloedniveau van finasteride was bij elke meting gedurende de zes maanden meer dan honderd keer lager dan bij de dagelijkse tablet van 1 mg (ongeveer onder de 50 picogram per milliliter, tegenover ongeveer 7000), en de relatieve biologische beschikbaarheid ten opzichte van de tablet is ongeveer 2 tot 3 procent. Dit drukt uit hoeveel werkzame stof, vergeleken met de tablet, in de bloedbaan terechtkomt.2

Wat je hieruit kunt meenemen: uit de spray komt veel minder werkzame stof in het bloed dan uit de tablet, maar lokale toepassing betekent niet dat er niets binnenkomt.

Ja, alleen minder dan de tablet. In de registratiestudie waarop de vergunning van Fynzur is gebaseerd, was het DHT-niveau in het bloed in week 24 bij gebruikers van de spray gemiddeld 34,5 procent lager dan bij aanvang, en bij gebruikers van de dagelijkse tablet van 1 mg 55,6 procent lager.2 Bij de placebogroep veranderde er niets.3 Van degenen bij wie het DHT-niveau bij aanvang binnen het normale bereik lag, zakte het in week 24 onder de normale grens (onder 14 nanogram per deciliter) bij 15,3 procent van de sprayers en 55,2 procent van de tablettengebruikers. De productinformatie voegt eraan toe dat het DHT-niveau van persoon tot persoon sterk verschilt.2

De samenvatting van de productkenmerken noemt beide dalingen klinisch relevant, en schrijft dat dit wijst op de mogelijkheid van bijwerkingen van seksuele aard die aan de DHT-daling gekoppeld zijn, bij de spray met een kleinere kans dan bij de tablet. In de bijwerkingentabel van de productinformatie staat de DHT-daling bij de spray als een zeer vaak voorkomend item.2

Wat je hieruit kunt meenemen: de spray werkt ook in op het DHT-niveau van het hele lichaam en verlaagt het met ongeveer een derde, de tablet met meer dan de helft; het verschil is reëel, maar ook de spray laat het hormoonniveau niet onaangetast.

Volgens de bijsluiter niet: Fynzur werkt niet sneller of beter bij meerdere toepassingen per dag, terwijl bijwerkingen wel vaker kunnen voorkomen, en meer dan 4 sprays per dag mogen niet worden gebruikt.1 De samenvatting van de productkenmerken schrijft over overdosering dat het DHT-niveau in het bloed dan naar verwachting daalt, wat de kans op systemische effecten, dus effecten op het hele lichaam, kan verhogen.2

Caserini en collega’s gaven in 2016 in een studie met 32 verder gezonde mannen met haaruitval, gedurende één week, dagelijks eenmaal 100, 200, 300 of 400 microliter spray, of een oplossing zonder werkzame stof (één spray is 50 microliter). Het DHT-niveau op de hoofdhuid daalde bij 100 en 200 microliter, dus twee tot vier sprays, met 47 tot 52 procent, en bij 300 tot 400 microliter, dus zes tot acht sprays, niet sterker (37 tot 54 procent). Het DHT-niveau in het bloed steeg juist mee met de hoeveelheid: bij 100 tot 200 microliter een daling van 24 tot 26 procent, bij 300 tot 400 microliter van 44 tot 48 procent. In het eerste, 18 personen tellende deel van diezelfde publicatie verlaagde 1 milliliter spray per dag, dus twintig sprays, het DHT-niveau op de hoofdhuid met 70 procent, en tweemaal daags 1 milliliter met ongeveer 50 procent, en in dit deel daalde het DHT-niveau in het bloed met 60 tot 70 procent.4 In de 24 weken durende registratiestudie verlaagde de maximale dosis van 200 microliter het DHT-niveau in het bloed met 34,5 procent, meer dan in deze meting van één week.2

In een studie uit 2014 (eveneens Caserini en collega’s), met 24 personen gedurende één week, verlaagde de tweemaal daags gebruikte spray het DHT-niveau in het bloed met ongeveer 68 tot 75 procent, de dagelijkse tablet van 1 mg met 62 tot 72 procent.5 Dit was een van het goedgekeurde schema afwijkende, tweemaal daagse dosering, en de gespoten hoeveelheid geeft het abstract niet aan, maar het laat zien dat de spray bij zo’n dosering het DHT-niveau in het bloed in vergelijkbare mate kan verlagen als de tablet.

Wat je hieruit kunt meenemen: in de meting van één week gaf de hoeveelheid van zes tot acht sprays op het DHT-niveau van de hoofdhuid niet meer dan twee tot vier sprays, in het bloed wel; wat meer sprays voor het haar betekenen, is niet gemeten.

De vergunning van Fynzur is gebaseerd op een gerandomiseerde, dubbelblinde fase III-studie, gepubliceerd door Piraccini en collega’s in 2022. Gerandomiseerd betekent dat door loting werd bepaald wie in welke groep terechtkwam; dubbelblind, dat noch de deelnemer noch de onderzoeker wist wie wat kreeg. Tussen augustus 2016 en maart 2018 werden op 45 onderzoekslocaties in vijf landen 458 mannen ingesloten, tussen de 18 en 40 jaar, met lichte tot matige mannelijke patroonhaaruitval zichtbaar op de kruin. Op de Norwood-schaal, die het patroon van kaalheid in gradaties indeelt, komt dit overeen met graad III vertex, IV en V.3

Er waren drie groepen, en iedereen kreeg zowel spray als capsule, zodat niemand kon weten wat echt was. De eerste groep kreeg echte spray en een capsule zonder werkzame stof, de tweede kreeg van beide de versie zonder werkzame stof (dit is de placebogroep), de derde kreeg een spray zonder werkzame stof en een echte finasteride-tablet van 1 mg per dag; de tablettengroep was half zo groot als de andere twee. De spray werd ’s ochtends op droge hoofdhuid gespoten, afhankelijk van de grootte van het kale gebied één tot vier sprays, en minstens 6 tot 8 uur erop gelaten, daarna met shampoo afgewassen. De behandeling duurde 24 weken. De haren werden geteld in een met een tatoeage gemarkeerde cirkel van 1 vierkante centimeter op de kruin, aan de hand van macrofoto’s.3

In week 24 nam het haaraantal bij gebruikers van de spray gemiddeld toe met 20,2 haren, bij de placebogroep met 6,7, bij de tablettengroep met 21,1. Het verschil tussen spray en placebo was statistisch significant, dus onwaarschijnlijk het gevolg van toeval.3 De samenvatting van de productkenmerken geeft de cijfers van een voorzichtigere, achteraf uitgevoerde analyse, waarin de ontbrekende gegevens van uitgevallen deelnemers werden ingevuld alsof voor hen het resultaat van de placebogroep gold. Volgens die analyse gaf de spray 16,3, placebo 6,3, de tablet 18,7 haren; het verschil tussen spray en placebo was 10,0 haren, met een 95%-betrouwbaarheidsinterval van 2,2 tot 17,7 haren. Ook in week 12 was het voordeel van de spray ten opzichte van placebo significant.2

De samenvatting van de productkenmerken vat het zo samen: de spray toonde een matige klinische werkzaamheid, beter dan placebo, en cijfermatig vergelijkbaar met de tablettengroep, die echter alleen als verkennende, beschrijvende vergelijking werd gebruikt.2 Uit de cijfermatige gelijkenis volgt niet dat de twee gelijkwaardig zijn. De tablettengroep was zo opgezet dat het verschil in bloed-DHT kon worden aangetoond, gelijkwaardigheid in haaraantal werd niet getest, en in deze groep was bij 48 personen het haaraantal evalueerbaar.3

Wat naast het haaraantal werd gemeten, geeft een terughoudender beeld. De dikte van de haren veranderde in geen van de groepen wezenlijk, en de deelnemers gaven in de eigen, samengevatte beoordeling van hun haar een vergelijkbare score in alle drie de groepen. In een achteraf uitgevoerde analyse van de vraag „verschijning van het haar” meldden echter meer sprayers enige verbetering (40,9 procent, tegenover 28,7 procent bij placebo en 36,9 procent bij de tablettengebruikers).2 De onderzoekend arts, die de hoofdhuid rechtstreeks bekeek, zag op een zevenpuntsschaal gemiddeld een verbetering van 0,8 punt bij de spray, 0,3 bij placebo en 0,7 bij de tablet; het verschil tussen spray en placebo was significant. De expert die de foto’s blind beoordeelde, zag echter gemiddeld in geen van de groepen verandering, of slechts minimale.3 Als gekeken werd bij wie enige mate van verbetering werd gezien, was dit bij 26,0 procent van de sprayers, 16,0 procent van de placebogroep, 28,6 procent van de tablettengebruikers; dit is een achteraf uitgevoerde analyse, en „enige verbetering” is een zeer lage drempel.23

De grootste zwakte van de studie is de uitval. Van de 458 ingesloten mannen maakten er 323 de studie af; in de spraygroep stopte 32,3 procent voortijdig, in de tablettengroep 29,4 procent, en bij 250 personen (54,6 procent) bleef een evalueerbare haaraantalmeting over.2 Het aandeel uitvallers en de redenen daarvoor waren volgens de auteurs vergelijkbaar tussen de groepen, en ze schrijven zelf dat het begrijpen van de reden voor het vele stoppen kan helpen bij het opzetten van volgende studies. De studie werd gefinancierd door Polichem en Almirall, en een deel van de auteurs was in dienst van Almirall;3 de houder van de handelsvergunning van Fynzur is Polichem, de fabrikant is Almirall Hermal.1

Wat je hieruit kunt meenemen: de spray gaf in 24 weken meer haren dan placebo op een klein gebied op de kruin, cijfermatig vergelijkbaar met de tablet; de dikte van de haren veranderde niet, de samengevatte beoordeling van de deelnemers weken niet af van die van de placebogroep, en bijna de helft van de ingesloten mannen viel uit bij de haaraantalmeting.

Er is ook een tweede fase III-studie, uit China. In de studie van Zhou en collega’s, gepubliceerd in 2026, namen 270 Chinese mannen deel op 16 Chinese onderzoekslocaties, tussen december 2021 en maart 2023: 180 kregen dagelijks eenmaal de spray van 0,25 procent, 90 kregen placebo, gedurende 24 weken; er was geen tablettengroep. In week 24 nam het haaraantal bij de spray gemiddeld toe met 11,96, bij placebo met 6,68 haren op een gebied van 0,903 vierkante centimeter. Het verschil was 5,28 haren (95%-betrouwbaarheidsinterval: 0,98 tot 9,59), wat significant was; in week 12 was het verschil nog alleen cijfermatig. In de vragenlijst over seksueel functioneren was er geen significant verschil tussen spray en placebo. De studie werd gesteund door het farmaceutische bedrijf Cutia Therapeutics, dat ook zowel de spray als de placebo leverde; de onderzochte spray was net als Fynzur een oplossing van 0,25 procent finasteride met hydroxypropylchitosan, en volgens een persbericht van Almirall van 12 maart 2026 verkoopt Cutia op basis van een licentieovereenkomst het topicale finasteride-preparaat van Almirall in China.6 De effectgrootte van de twee studies verschilt: in de Chinese studie was het verschil met placebo kleiner, gemeten op een ander gebied en in een andere populatie, dus de twee cijfers kunnen niet zomaar naast elkaar worden gezet.

In een eerdere, kleinere studie vergeleken Hajheydari en collega’s in 2009 bij 45 mannen een gel met 1 procent finasteride (met een tablet zonder werkzame stof) met de dagelijkse tablet van 1 mg (met een gel zonder werkzame stof), gedurende 6 maanden. In het haaraantal, de dikte van de haren en de omvang van het kale gebied vonden ze geen significant verschil tussen de twee groepen, en volgens de auteurs was het effect van de twee behandelingen relatief vergelijkbaar.7 Dit is een andere vorm en een andere concentratie dan Fynzur, zonder placebogroep, en met zo’n klein aantal deelnemers kan gelijkwaardigheid niet worden aangetoond.

De netwerk-meta-analyse van Gupta en collega’s uit 2025 (het samen analyseren van veel studies in één gezamenlijk rekenmodel) verwerkte 33 studies, en volgens de auteurs is het effect van 0,25 procent topicale finasteride en de tablet van 1 mg vergelijkbaar. De tak met topicale finasteride bouwt echter op drie studies, en één daarvan (Bharadwaj en collega’s, 2023) werkte in plaats van met spray met een op de eigen farmaceutische afdeling van het instituut gemengde oplossing, tweemaal daags 1 milliliter, dus een veelvoud van de hoogste dagdosis van Fynzur; het model voegt de dagelijkse en tweemaal daagse dosering samen, en de auteurs schrijven zelf dat er, vooral in Noord-Amerika, weinig gegevens zijn over de werkzaamheid van topicale finasteride.8

Een placebogecontroleerde studie met de spray van 0,25 procent, langer dan 24 weken, heb ik niet gevonden. Volgens de tekst van de samenvatting van de productkenmerken uit 2025 is er geen klinische ervaring met een behandeling van topicale finasteride langer dan zes maanden.2 Een veel eerdere, kleine studie duurde langer: Mazzarella en collega’s vergeleken in 1997 bij 28 mannen en 24 vrouwen een veel dunnere oplossing van 0,005 procent met placebo, tweemaal daags, gedurende 16 maanden, en beschreven na maand 6 een tragere haaruitval dan bij placebo. Tot de tekst van deze publicatie had ik geen toegang, ik ken hem alleen uit de beschrijving van een overzichtsstudie uit 2018.9 In 2026 publiceerden twee onderzoeksgroepen éénjarige, retrospectieve gegevens, zonder controlegroep. Piraccini en collega’s maten bij 146 mannen op de kruin gemiddeld een toename van 22,7, in het voorhoofd-slaapgebied van 32,3 haren per vierkante centimeter; bij 6,2 procent trad een lichte, tijdelijke lokale irritatie op, en uitgesloten van de studie waren mensen die eerder seksuele, stemmingsgerelateerde of borstvergrotingsklachten hadden; volgens de publicatie ontving een van de auteurs, Michela Starace, een adviesvergoeding van Almirall.10 Gallo en collega’s maten bij 123 mannen op de kruin 21,8, in het slaapgebied 29,4 haren toename, met 7,3 procent lichte, tijdelijke irritatie.11 In geen van beide datasets werd een seksuele of stemmingsgerelateerde bijwerking gerapporteerd, maar in de eerste waren mensen met eerdere dergelijke klachten al bij voorbaat uitgesloten. Zonder controlegroep kunnen deze cijfers niet worden onderscheiden van natuurlijke schommeling en meetfout, dus ze wijzen op duurzaamheid, maar bewijzen die niet. De twee placebogecontroleerde studies maten op de kruin; voor de haarlijn en het slaapgebied heb ik geen placebogecontroleerde gegevens gevonden.

Wat je hieruit kunt meenemen: voor de spray van 0,25 procent zijn er placebogecontroleerde gegevens tot 24 weken, uit twee studies, met een verschillende effectgrootte; over één jaar en over de haarlijn heb ik geen placebogecontroleerde gegevens gevonden.

In de registratiestudie meldde over 24 weken 2,8 procent van de sprayers een aan de behandeling gerelateerde bijwerking van seksuele aard (seksuele disfunctie, erectiestoornis, verminderd libido), tegenover 3,3 procent bij placebo en 4,8 procent bij de tablettengebruikers. Hierdoor stopten 0 procent van de sprayers, 1,1 procent bij placebo en 2,4 procent van de tablettengebruikers met de behandeling. In de vragenlijst over seksueel functioneren was er tussen spray en placebo geen significant verschil.3 In de spraygroep van 181 personen komt 2,8 procent neer op ongeveer vijf mensen, en de studie was hier niet op berekend. Hieruit kan worden geconcludeerd dat de spray in deze studie niet meer seksuele klachten gaf dan placebo, maar niet dat een dergelijke bijwerking uitgesloten is; ook de samenvatting van de productkenmerken zegt alleen dat de kans kleiner is dan bij de tablet.2 Latere overzichtsstudies, zoals het werk van Złotowska en collega’s uit 2026, citeren dezelfde 2,8 en 4,8 procent, uit diezelfde ene studie.12

Over huidreacties lieten de twee placebogecontroleerde studies iets anders zien. De samenvatting van de productkenmerken noemt jeuk en roodheid van de huid onder de vaak voorkomende bijwerkingen van de spray, en meldt voor diezelfde studie bij 5 van de 181 sprayers (2,8 procent) jeuk en bij 4 (2,2 procent) roodheid.2 In de Europese studie was aan de behandeling gerelateerde jeuk bij de spray 2,2 procent, bij placebo 0,6 procent, bij de tablet 1,2 procent, roodheid 2,2, 0 en 0 procent; de auteurs beschrijven dit als een tendens richting huid- en toedieningsplaatsreacties, doorgaans licht tot matig van aard. Op een aparte schaal die huidirritatie scoorde, werd bij minder dan 1 procent van de deelnemers in elke groep irritatie gemeten. Elke aan de behandeling gerelateerde bijwerking werd gemeld door 9,9 procent bij de spray, 6,6 procent bij placebo, 11,9 procent bij de tablet.3 In de Chinese studie waren er bij de spray niet meer huidreacties: aan de behandeling gerelateerde roodheid was bij de spray 1,7 procent, bij placebo 2,2 procent, jeuk 1,1 respectievelijk 3,3 procent.6

De samenvatting van de productkenmerken stelt ook dat de bij de tablet gemelde overige systemische bijwerkingen ook bij de spray kunnen voorkomen: overgevoeligheidsreacties (huiduitslag, jeuk, netelroos, angioödeem, dus zwelling rond de mond), depressie, angst, hartkloppingen, verhoogde leverenzymwaarden, gevoeligheid en vergroting van de borsten, testikelpijn, bloed in het sperma en onvruchtbaarheid. Voor de spray wordt hiervoor geen frequentie opgegeven; de veiligheidsgegevens van de spray zijn gebaseerd op de gegevens van in totaal 229 patiënten met haaruitval en 97 gezonde mannen.2 De bijsluiter noemt in dezelfde opsomming ook verminderd libido, erectieproblemen en ejaculatiestoornissen, waaronder een verminderde hoeveelheid ejaculaat.1

Borstkanker is in de studies van de spray niet gemeld. Bij de tablet is borstkanker bij mannen daarentegen een bekend risico, waardoor volgens de productinformatie elke verandering van het borstweefsel (knobbeltje, pijn, borstvergroting, afscheiding uit de tepel) direct gemeld moet worden.2 In 2025 verscheen een gevalsbeschrijving van pijnlijke, tweezijdige borstvergroting bij topicale finasteride (Thomas en Sinclair); tot de tekst had ik geen toegang, dus ik weet ook niet over welk product en welke dosis het gaat.13

De PSA-waarde (de bloedtest gebruikt voor prostaatkankerscreening) daalt bij de tablet: de gemiddelde PSA-waarde bij mannen tussen 18 en 41 jaar daalde in 12 maanden van 0,7 naar 0,5 ng/ml; over het PSA-effect van de spray zijn geen gegevens, maar volgens de productinformatie moet hiermee rekening worden gehouden bij de interpretatie van het resultaat, en vraagt de bijsluiter om je behandelend arts vooraf te informeren over Fynzur voorafgaand aan een PSA-test.21

Dit kun je aan je arts vragen: als je eerder seksuele, stemmingsgerelateerde of borstklachten had, of regelmatig PSA-screening ondergaat, wat betekent dit voor jou in de keuze tussen spray en tablet?

Volgens de samenvatting van de productkenmerken werd in de studies naar de spray geen stemmingsverandering of depressie gemeld. Bij de dagelijkse tablet van 1 mg werden daarentegen wel stemmingsverandering, depressieve stemming, depressie, en zeldzamer ook suïcidale gedachten gemeld, waardoor de productinformatie ook voor de spray stelt dat bij elk psychiatrisch symptoom een arts geraadpleegd moet worden.2 Volgens de bijsluiter moet je, als je je somber, depressief voelt of suïcidale gedachten hebt, zo snel mogelijk je behandelend arts raadplegen.1

In 2025 voerde het geneesmiddelveiligheidscomité van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA), de PRAC, een herbeoordeling op EU-niveau uit van finasteride en dutasteride; het proces werd afgesloten met het besluit van de Europese Commissie van 22 augustus 2025. De herbeoordeling vond geen verband tussen finasteride-sprays op de huid en suïcidale gedachten, waardoor er geen nieuwe informatie in de productinformatie van de sprays kwam.14 De Hongaarse geneesmiddelveiligheidsbrief van 3 september 2025 formuleert hetzelfde als volgt: er is momenteel onvoldoende bewijs om een oorzakelijk verband tussen topicaal toegepaste finasteride en suïcidale gedachten te bevestigen. Bij de tablet van 1 mg schrijft diezelfde brief dat het EMA heeft bevestigd dat suïcidale gedachten een aan het geneesmiddel gerelateerde bijwerking zijn, met een niet bekende frequentie.15

Achter de twee conclusies staat een heel verschillende hoeveelheid gegevens. De veiligheidsgegevens van de spray zijn gebaseerd op 229 patiënten en 97 gezonde mannen.2 Voor finasteride in totaal, alle vormen en indicaties samengeteld, identificeerde de herbeoordeling 313 gevallen met betrekking tot suïcidale gedachten in de Europese bijwerkingendatabase, bij een geschat gebruik van ongeveer 270 miljoen patiëntjaren; de meeste gevallen werden gemeld bij patiënten die voor haaruitval werden behandeld.15 Naar mijn eigen lezing is een zeldzame bijwerking in een zoveel kleinere database moeilijker zichtbaar, dus „geen verband gevonden” betekent iets anders dan „bewezen geen risico”. De waarschuwing van de productinformatie geldt ook voor de spray.2

Wat je hieruit kunt meenemen: als je je bij de spray somber, depressief voelt of suïcidale gedachten hebt, moet je volgens de bijsluiter zo snel mogelijk een arts raadplegen;1 bij de tablet die je inneemt, vraagt de geneesmiddelveiligheidsbrief van 2025 bovendien om de behandeling in dat geval te staken.15

Ja, volgens de productinformatie kan het worden overgedragen. Volgens de bijsluiter kan Fynzur worden overgedragen via contact met kleding, handen of andere oppervlakken en voorwerpen, en kan het op anderen terechtkomen als zij de behandelde hoofdhuid aanraken of oppervlakken waarop Fynzur is gekomen.1 Daarom stelt de samenvatting van de productkenmerken: een zwangere vrouw, of een vrouw die zwanger kan worden, mag niet in contact komen met Fynzur, met de behandelde hoofdhuid, of met een oppervlak waarop Fynzur is gekomen; kinderen en jongeren onder de 18 evenmin. Na onbedoeld contact moet het betreffende lichaamsdeel grondig worden gewassen. Volgens de productinformatie mag de behandelde hoofdhuid tot hij droog is niet in contact komen met een kussen, helm of hoed.2 De bijsluiter vraagt ook om familieleden en mensen die toegang hebben tot de opslagplaats over deze voorzorgsmaatregelen te informeren.1

Bij een zwangere vrouw is de reden een mannelijke foetus; bij kinderen en jongeren onder de 18 verbiedt de productinformatie contact vanwege de mogelijkheid van opname van finasteride en de eventuele bijwerkingen ervan.2 Bij drachtige apen, bij een hoge orale dosis (2 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag, wat volgens de productinformatie meer dan tweehonderd keer de hoogste aanbevolen dagdosis van de spray is), werden bij mannelijke foetussen afwijkingen van de uitwendige geslachtsorganen waargenomen.2 Volgens de schatting van de productinformatie is het gemiddelde bloedniveau bij mannen die de hoogste aanbevolen dosis gebruiken 39 keer lager dan het geschatte niveau dat bij drachtige apen de hoogste dosis was zonder schadelijk effect, en zou dat van een vrouw die zwanger is en ermee in contact komt, nog lager zijn.2 De productinformatie verbiedt contact desondanks. Een meting van hoeveel finasteride via huidcontact op de partner of het kind overgaat, heb ik niet gevonden.

Volgens de productinformatie is het niet waarschijnlijk dat de werkzame stof van de spray in het sperma wordt uitgescheiden: bij de tablet werd minder dan 0,001 procent van de dosis van 1 mg per ejaculatie in het sperma aangetoond, en bij de spray is het bloedniveau meer dan honderd keer lager. Dit is een conclusie, bij de spray is het niet gemeten. Het effect van de spray op de vruchtbaarheid is niet onderzocht.2 Als je een kind plant, schreef ik apart over het sperma en de zwangere partner: finasteride en kinderwens.

Dit kun je aan je arts vragen: als je samenleeft met een zwangere partner, een partner die zwanger kan worden, of een klein kind, welke vorm betekent in jouw situatie het kleinste risico voor je gezin?

Fynzur mogen ze niet gebruiken. Volgens de samenvatting van de productkenmerken mag het niet worden gebruikt voor de behandeling van vrouwen, en bij zwangere vrouwen of vrouwen die zwanger kunnen worden is het uitdrukkelijk gecontra-indiceerd, vanwege het risico voor een mannelijke foetus.2 Ook het EMA geeft de indicatie voor mannen van 18 tot 41 jaar.14 Een voor vrouwen goedgekeurde topicale finasteride heb ik in de EU niet gevonden.

Bij vrouwen zijn er alleen kleine, niet-geregistreerde studies, de meeste bij vrouwen na de menopauze. Suchonwanit en collega’s vergeleken in 2019 bij 30 postmenopauzale vrouwen een mengsel van 0,25 procent finasteride en 3 procent minoxidil met 3 procent minoxidil, gedurende 24 weken. Het mengsel scoorde beter op de diameter van de haren, terwijl het DHT-niveau in het bloed ook bij deze vrouwen significant daalde, en de auteurs schrijven dat het, omdat het via de huid kan worden opgenomen, alleen bij postmenopauzale vrouwen in aanmerking komt.16 Het effect kan hier niet los worden gezien van finasteride, omdat ze een mengsel kregen. In een retrospectieve analyse van Starace en collega’s uit 2024 werden bij postmenopauzale vrouwen de spray, de dagelijkse finasteride-tablet van 2,5 mg en topicale minoxidil vergeleken gedurende 12 maanden: in de rangschikking kwam de tablet als eerste en de spray als laatste, maar de verschillen waren niet statistisch significant.17 Er is ook een kleine studie gedaan bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd: Al Sayed en collega’s verdeelden in 2025 45 vrouwen tussen 23 en 43 jaar in drie groepen, en 15 kregen een oplossing met 1 procent finasteride, gedurende 16 weken. Dit botst met de contra-indicatie van Fynzur, en de auteurs schrijven zelf dat de veiligheid van topicale finasteride bij premenopauzale vrouwen nog onzeker is.18

Wat je hieruit kunt meenemen: als vrouw is Fynzur volgens de productinformatie geen optie; over de oorzaken en mogelijkheden van vrouwelijke haaruitval schreef ik op een aparte pagina.

Volgens de samenvatting van de productkenmerken moet Fynzur eenmaal per dag op de kale gebieden van de hoofdhuid worden gespoten, afhankelijk van de omvang van het gebied met 1 tot 4 elkaar niet overlappende sprays (50 tot 200 microliter oplossing), en de dagdosis van 4 sprays mag niet worden overschreden.2 Volgens de bijsluiter moet de behandeling worden voortgezet met de door de behandelend arts aanbevolen dosis.1 Het tijdstip van de dag wordt door de productinformatie niet vastgelegd; in de registratiestudie werd ’s ochtends gespoten.3

Voor het spuiten moeten haar en hoofdhuid helemaal droog zijn. De sproeikop moet contact maken met de hoofdhuid, zodat finasteride niet in de lucht verstuift, er mag niet richting het gezicht worden gespoten, en de oplossing mag buiten de te behandelen hoofdhuid niet in contact komen met de hand of andere lichaamsdelen.2 Volgens de bijsluiter mag na het spuiten minstens 6 uur niet worden gewassen.1 Over wat zwemmen, hevig zweten of regen binnen die 6 uur betekenen, vond ik geen tekst in de productinformatie of de bijsluiter.

Voor het optreden van effect is volgens de productinformatie doorgaans 3 tot 6 maanden dagelijks gebruik nodig, voor het behouden van het effect wordt continu gebruik aanbevolen.2 Volgens de bijsluiter kunnen na het staken de tijdens de behandeling gegroeide haren uitvallen.1 De Duitse samenvatting van de productkenmerken geeft hier ook een tijdlijn bij (het gunstige effect verdwijnt na 6 maanden, en na 9 tot 12 maanden keert de uitgangssituatie terug), maar stelt er direct vóór dat er met Fynzur geen klinische ervaring is voorbij 6 maanden, dus deze tijdlijn is geen gemeten gegeven van de spray.19 Één flacon bevat maximaal 180 sprays, en is na de eerste opening 6 maanden houdbaar.2

Wat je hieruit kunt meenemen: het aantal sprays wordt bepaald door de omvang van het kale gebied, vier sprays is het maximum, en het effect kan volgens de productinformatie voor het eerst na 3 tot 6 maanden worden beoordeeld.

Volgens de samenvatting van de productkenmerken zijn er geen gegevens over het gecombineerde gebruik van Fynzur met topicale minoxidil, of van Fynzur met de finasteride-tablet van 1 mg. Ook stelt het dat het gecombineerde gebruik van een ander lokaal product (cosmeticum, zonnebrand, een ander op de huid aangebracht geneesmiddel) op hetzelfde gebied niet is onderzocht, en dat het gebruik daarvan op het met Fynzur behandelde gebied vermeden moet worden.2 De bijsluiter is hierin nog directer: gebruik Fynzur niet als je op hetzelfde gebied een ander uitwendig product gebruikt.1 Uit de registratiestudie werden ook mensen uitgesloten die in het voorgaande jaar minoxidil hadden gebruikt.3

De combinatiestudies werkten met mengsels en kleine aantallen deelnemers, meestal niet met Fynzur. Suchonwanit en collega’s vergeleken in 2018 bij 40 mannen een mengsel van 0,25 procent finasteride en 3 procent minoxidil met 3 procent minoxidil, tweemaal per dag, gedurende 24 weken: het mengsel scoorde beter op haardichtheid, haardiameter en de fotografische beoordeling, en verlaagde het DHT-niveau in het bloed met ongeveer 5 procent.20 In de studie van Tanglertsampan uit 2012, met 40 personen, gaf het mengsel van 3 procent minoxidil en 0,1 procent finasteride ten opzichte van 3 procent minoxidil geen significant verschil in haaraantal, alleen in de fotografische totaalindruk.21 De meta-analyse van Li en collega’s uit 2025, die zeven gerandomiseerde studies met 396 deelnemers samenvatte, vond met het mengsel een grotere haardichtheid, en de auteurs schrijven zelf dat grotere studies met een uniforme methode nodig zijn.22

De enige studie die ik vond waarin de twee op afzonderlijke momenten werden gebruikt, is het proefonderzoek van Rossi en Caro uit 2024. 42 jonge mannen werden in drie groepen verdeeld: de ene gebruikte ’s ochtends 5 procent minoxidil en ’s avonds finasteride-spray (19 personen), de andere alleen de avondspray (12 personen), de derde tweemaal daags minoxidil (11 personen), gedurende 6 maanden. De verbetering van de haardichtheid was alleen in de gecombineerde groep significant, na zowel 3 als 6 maanden.23 Het merk van de spray noemt het abstract niet, en de groepen zijn klein. Over de volgorde van toepassing, dus wat eerst komt en met hoeveel pauze ertussen, schrijft de productinformatie van Fynzur niets.

De officiële tekst en de studies wijzen hier niet in dezelfde richting: de productinformatie vindt een ander lokaal middel op het met Fynzur behandelde gebied iets om te vermijden, terwijl een deel van de kleine mengselstudies de combinatie juist beter vond. Over minoxidil schreef ik hier, over de buitenlandse producten met finasteride en minoxidil samen gaat een apart artikel.

Dit kun je aan je arts vragen: als je ook minoxidil, zonnebrand of haarstyling op je hoofdhuid gebruikt, hoe verhoudt zich dat tot Fynzur, terwijl de productinformatie een ander lokaal middel op het behandelde gebied als iets te vermijden beschouwt?

Fynzur is een geregistreerd geneesmiddel: een oplossing met een vastgestelde samenstelling, met een goedgekeurde samenvatting van de productkenmerken en bijsluiter. In de EU is het per land onder een andere naam goedgekeurd: in Tsjechië en Hongarije Fynzur, in Polen, Roemenië en Slowakije Finjuve, in Italië CARETOPIC, in Spanje Alocare, in Portugal Finasterida Cantabria.1 In Duitsland heet het tegenwoordig Fynzur für Männer (de Hongaarse bijsluiter uit 2024 vermeldt het nog onder de naam Finjuve für Männer), en ook daar is het receptplichtig.19

In de Verenigde Staten is er geen goedgekeurde topicale finasteride. Volgens een waarschuwing van de FDA (de Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit) van 22 april 2025 verkopen sommige apotheken die zelf preparaten mengen, en telemedicineplatforms, dergelijke sprays. Bij de FDA kwamen tussen 2019 en 2024 32 meldingen van bijwerkingen binnen over dergelijke mengsels, met symptomen die bekend zijn bij de tablet (erectiestoornis, angst, suïcidale gedachten, hersenmist, depressie, vermoeidheid, slapeloosheid, verminderd libido, testikelpijn), en volgens de meeste meldingen bleven de symptomen ook na het staken bestaan. Sommige patiënten meldden dat de voorschrijver hen vertelde dat er geen risico op bijwerkingen was omdat het middel lokaal is; volgens de FDA komt de werkzame stof via de huid echter naar verwachting in het bloed terecht, en kan de op de huid aangebrachte vorm met een groter risico op anderen overgaan, vooral op vrouwen.24 Dit zijn spontane meldingen, ze bewijzen geen oorzakelijk verband, en ze gaan niet over Fynzur.

Volgens de auteurs is de tot nu toe grootste dergelijke studie gemaakt op basis van gegevens van Hims & Hers, het Amerikaanse platform dat rechtstreeks aan consumenten verkoopt: volgens de analyse van Yu en collega’s uit 2026 kregen daar tussen april 2021 en april 2025 in totaal 638.629 mannen een recept voor een mengsel van finasteride en minoxidil. De controlevragenlijst werd door 23,7 procent van hen ingevuld, van wie 80,4 procent tevreden was, en 2,7 procent een bijwerking meldde. De auteurs schrijven zelf dat vanwege de retrospectieve gegevens en het ontbreken van een controlegroep hieruit geen oorzakelijk verband kan worden afgeleid; volgens de belangenverklaring van de publicatie was een deel van de auteurs in dienst van Hims & Hers, anderen waren adviseurs van het bedrijf.25 Over de 76,3 procent die de vragenlijst niet invulde, zegt de vragenlijst niets. Bij een Duits telemedicineplatform vulde van 1545 patiënten die een vergelijkbaar mengsel kregen, 238 (15,4 procent) de vragenlijst na 6 weken in; 11,8 procent meldde een aan de behandeling gerelateerde bijwerking, en vergeleken met tablettengebruikers beschreven ze meer lokale bijwerkingen en een zwakkere therapietrouw, terwijl er in de frequentie van seksuele bijwerkingen geen verschil werd gevonden (Abeck en collega’s, 2024).26

Wat je hieruit kunt meenemen: een in het buitenland bestelde, gemengde finasteride-spray is een ander product dan Fynzur, met een andere samenstelling, zonder de studies en productinformatie van Fynzur, en volgens de FDA komt de werkzame stof ook daaruit naar verwachting in het bloed terecht, ook als de voorschrijver iets anders zegt.

• Voor de spray kan pleiten dat het het DHT-niveau in het bloed minder verlaagt (gemiddeld 34,5 procent, tegenover 55,6 procent bij de tablet), dat volgens de samenvatting van de productkenmerken de kans op seksuele bijwerkingen kleiner is, en dat in de registratiestudie sprayers niet meer seksuele klachten meldden dan de placebogroep.23
• Om af te wegen: ook de spray werkt in op het hormoonniveau, lokale huidreactie kwam in de Europese studie vaker voor dan bij placebo (in de Chinese niet), placebogecontroleerde gegevens voor de spray gaan alleen over 24 weken en alleen over de kruin, en gelijkwaardigheid met de tablet is niet getest.
• In het dagelijks leven telt dat het dagelijks gespoten moet worden, op droge hoofdhuid, minstens 6 uur niet mag worden afgewassen, tot droging geen contact mag hebben met een kussen, en dat een ander lokaal middel (minoxidil, zonnebrand, haarstyling) op het behandelde gebied volgens de productinformatie te vermijden is.
• Binnen het gezin telt dat een zwangere vrouw, een vrouw die zwanger kan worden, en een kind geen contact mogen hebben met de behandelde hoofdhuid en de oppervlakken waarop de spray is gekomen.
• Voor vrouwen mag het volgens de productinformatie niet worden gebruikt.

Dit kun je aan je arts vragen: op basis van jouw patroon van haaruitval, je gezinssituatie en de andere middelen die je gebruikt, is bij jou de tablet of de spray de betere keuze?

Ik heb geen studie gevonden die de opname of het effect op bloed-DHT van Fynzur of andere topicale finasteride op een net gemicroneedelde (met dermaroller, dermapen of stamp behandelde) hoofdhuid heeft gemeten. Wat wel bekend is, is het kader van de studies en de productinformatie. Uit de registratiestudie werden mensen uitgesloten bij wie op de hoofdhuid een schaafwond of een andere afwijking was.3 De samenvatting van de productkenmerken geeft de minimale opname voor een normale, intacte hoofdhuid aan, en het alcoholgehalte van de oplossing kan op beschadigde huid een branderig gevoel veroorzaken.2 Uit de hierboven beschreven dosismeting blijkt dat in het bereik van 100 tot 400 microliter, in een meting van één week, een grotere gespoten hoeveelheid op het DHT-niveau van de hoofdhuid niets extra opleverde, maar in het bloed wel.4

Naar mijn eigen lezing volgt hieruit dat de opname van de spray op een net doorgeprikte hoofdhuid niet bekend is, en dat wat er in dat geval eventueel extra binnenkomt, ook op het DHT-niveau in het bloed kan inwerken; wat dat voor het haar zou betekenen, is niet gemeten. Dit is voorzichtigheid afgeleid uit het mechanisme, er staat geen gemeten gegeven achter.

Wat je hieruit kunt meenemen: voor de opname van de spray op een net gemicroneedelde hoofdhuid heb ik geen meting gevonden, dus de dag van het prikken is ook bij de spray een pauzedag.

Microneedling is een mechanische prikkel zonder hormonale werking, daarom kan het naast alles wat op het DHT-niveau werkt. De Dermastamp is een vast 1 mm-instrument voor thuisgebruik: de naald prikkelt de omgeving van het haarzakje en raakt, door zijn mechanisme, niet aan DHT. Dat leiden we af uit het mechanisme, gemeten is het niet. Oraal finasteride of dutasteride sla je ook op de stampdag niet over. Bij alles wat op de hoofdhuid komt, is de stampdag een pauze, en het precieze moment verschilt per middel: de timing van actieve stoffen. Wil je niet aan je hormonen komen, dan blijft dit een weg, met één beperking: in het onderzoek dat de combinatie mat, gebruikten beide groepen ook minoxidil, en het onderzoek werd gedaan met een klinische roller van 1,5 mm, niet met ons vaste 1 mm-instrument; over gebruik op zichzelf zijn er minder gegevens. Wat het doet, wat niet, en voor wie het niet is: het staat allemaal op de pagina.

Bekijk de Dermastamp