Clascoterone, pyrilutamid i pozostałe nowe miejscowe antyandrogeny: na jakim są etapie i kiedy mogą się pojawić?

Głównym motorem wzorcowego, dziedzicznego wypadania włosów jest DHT (dihydrotestosteron), silny męski hormon płciowy. DHT wiąże się z receptorem androgenowym w komórkach brodawki skórnej, czyli grupy komórek u nasady mieszka włosowego; receptor androgenowy to białko, które po związaniu hormonu włącza geny. Według publikacji Rosette i współpracowników z 2019 roku DHT w ten sposób uruchamia odczyt genów, które u osób genetycznie podatnych przyczyniają się do wypadania włosów.1

Finasteryd przerywa ten łańcuch wcześniej. Hamuje enzym 5-alfa-reduktazę, który z testosteronu wytwarza DHT, i robi to w całym organizmie, dlatego spada też poziom DHT we krwi; o tym i o działaniach niepożądanych leków doustnych pisałem w osobnym artykule. Antyandrogen działa na końcu łańcucha: nie ingeruje w powstawanie DHT, tylko zajmuje receptor albo doprowadza do jego rozkładu, więc hormon nie może go włączyć. Substancję zajmującą receptor nazywa się antagonistą. Amerykańska etykieta rejestracyjna opisuje clascoterone jako inhibitor receptora androgenowego,2 pyrilutamid według producenta rywalizuje z DHT o receptor,3 a GT20029 według opisu producenta doprowadza do rozkładu samego białka receptora.4

Założenie jest takie, że jeśli substancja działa miejscowo, na skórze głowy, wpływ hormonalny na resztę organizmu może być mniejszy. Słowo „miejscowy” znaczy to tylko wtedy, gdy zostało to zmierzone. Finasteryd w sprayu na skórę głowy w badaniu fazy III Piraccini i współpracowników z 2022 roku również obniżał poziom DHT we krwi, choć w mniejszym stopniu niż tabletka: o 34,5 procent względem wartości wyjściowej, wobec 55,6 procent w grupie na tabletce.5 W przypadku roztworu clascoterone opracowanego na wypadanie włosów jedno recenzowane badanie fazy I wykazało, według autorów, mierzalny poziom we krwi przy dawce większej niż terapeutyczna oraz kumulację w ciągu kilku dni;35 wyników hormonalnych i poziomu we krwi z badań skuteczności nie znalazłem publicznie, a dla pyrilutamidu dane o poziomie we krwi u ludzi znalazłem tylko od producenta, niezależnych nie.

Badania leków przebiegają fazami. Według podsumowania amerykańskiego urzędu ds. leków (FDA) faza I na 20 do 100 uczestnikach ocenia bezpieczeństwo i dawkowanie, faza II na maksymalnie kilkuset pacjentach efekt i działania niepożądane, faza III na 300 do 3000 pacjentów efekt, przy dalszej obserwacji działań niepożądanych.6 Badaną substancję porównuje się z nośnikiem: to ten sam roztwór bez substancji czynnej, pełniący rolę placebo. Głównym miernikiem w badaniach nad włosami jest liczba włosów na obszarze docelowym (angielski skrót TAHC): na wyznaczonym, małym obszarze skóry głowy liczy się włosy na początku i na końcu badania. Recenzowana jest publikacja, którą przed publikacją ocenili niezależni eksperci danego czasopisma; komunikat prasowy producenta i komunikat giełdowy takiej oceny nie przechodzą.

Co z tego wynika: finasteryd ogranicza powstawanie DHT, antyandrogen blokuje drogę DHT w mieszku, a to, ile substancji nałożonej na skórę trafia do krwi, trzeba zmierzyć osobno dla każdej z nich.

Clascoterone (chemicznie korteksolon-17α-propionian) amerykańska etykieta rejestracyjna opisuje jako inhibitor receptora androgenowego.2 Jeden preparat jest już w sprzedaży: krem Winlevi, 1-procentowy, zarejestrowany na trądzik; w USA dostępny od listopada 2021,7 w Unii Europejskiej otrzymał pozwolenie 17 października 2025, na receptę.8 Na wypadanie włosów opracowywany jest inny preparat, roztwór 5-procentowy, którego wcześniejsza nazwa rozwojowa brzmiała Breezula.9 Rozwój rozpoczęła firma Cassiopea, dzisiejsze komunikaty wydaje Cosmo Pharmaceuticals. W badaniu laboratoryjnym Rosette i współpracowników z 2019 roku, którego jeden ze współautorów według rejestru badań był pracownikiem Cassiopea,10 na komórkach brodawki skórnej pochodzących z ludzkiej skóry głowy clascoterone hamowała wywołaną przez DHT produkcję IL-6 (IL-6 to prozapalny czynnik sygnałowy), i była w tym skuteczniejsza niż inny inhibitor receptora, enzalutamid;1 to badanie na hodowli komórkowej, z którego nie można wnioskować o działaniu u ludzi.

Do badania fazy II na mężczyznach według komunikatu Cassiopea z 2018 roku włączono 404 mężczyzn, w wieku 18 do 55 lat, w sześciu ośrodkach w Niemczech. Ich wypadanie włosów na czubku głowy i skroniach było łagodne lub umiarkowane (Norwood IIIv–V; skala Norwooda dzieli wzorzec męskiego wypadania włosów na stopnie). Porównano cztery dawkowania z nośnikiem: roztwór 2,5, 5 i 7,5 procent dwa razy dziennie, oraz 7,5 procent raz dziennie. W analizie pośredniej 12-miesięcznego badania, po 6 miesiącach, na danych 375 uczestników, wszystkie cztery grupy były istotnie, czyli trudno do wytłumaczenia przypadkiem, lepsze od nośnika w liczbie włosów; w drugim pierwszorzędowym punkcie końcowym, ocenie odrostu włosów na podstawie zdjęć przez uczestników, firma podała poprawę tylko w kierunku, bez istotności statystycznej. Na obszarze docelowym o powierzchni jednego centymetra kwadratowego liczba włosów wzrosła średnio o 13,0, 12,2, 20,8 i 11,5 włosa, w grupie z nośnikiem praktycznie się nie zmieniła (−0,1).9 Analiza objęła tylko uczestników przestrzegających protokołu (analiza per-protocol) i była wynikiem pośrednim wciąż trwającego badania. Firma planowała w 2018 roku publikację recenzowaną, ale takiej nie znalazłem, podobnie jak ostatecznych, 12-miesięcznych liczb w podziale na dawkowanie w źródle pierwotnym. Roztwór 5-procentowy, przeniesiony do fazy III, w tej analizie pośredniej nie dał więcej niż roztwór 2,5-procentowy.

Dwa badania fazy III, SCALP 1 i SCALP 2, według rejestru badań ClinicalTrials.gov przebiegały według identycznego planu, z udziałem 703 i 762, łącznie 1465 mężczyzn. Uczestnicy nakładali dwa razy dziennie 1,5 ml roztworu 5-procentowego na czubek głowy i skronie, albo tyle samo nośnika; losowanie przydzielało ich do substancji i nośnika w proporcji dwa do jednego. Pierwsza część trwała 6 miesięcy, metodą podwójnie ślepej próby, czyli ani uczestnik, ani badacz nie wiedzieli, kto co otrzymuje. Pierwszorzędowym punktem końcowym była zmiana liczby włosów na obszarze docelowym do 6. miesiąca, a obok niej własna ocena uczestnika, w jakim stopniu włosy zakrywają skórę głowy.10 Według grudniowego komunikatu Cosmo z 2025 roku badania przebiegały w USA i Europie, i oba wykazały statystycznie istotnie lepszy wynik od nośnika w liczbie włosów. Wynik podano jako poprawę względną: w jednym badaniu 539 procent, w drugim 168 procent poprawy względem nośnika. Własna ocena uczestników w jednym badaniu była istotna, w drugim tylko w korzystnym kierunku, a łącznie istotna. Zdarzenia niepożądane w trakcie leczenia według komunikatu były w obu badaniach podobne do tych w grupie z nośnikiem, i w większości niezwiązane z substancją.11 Rzeczywistej liczby włosów dla grupy clascoterone i grupy z nośnikiem nie podano, przedziału ufności też nie, tylko że p<0,05, co jest zwyczajowym progiem istotności.

Według sformułowania komunikatu („5,39-krotna poprawa względem nośnika”) liczba odnosi się do grupy z nośnikiem; sposobu obliczenia nie opisano. Jeśli punktem odniesienia jest zmiana liczby włosów w grupie z nośnikiem, i jest ona mała, iloraz rośnie do dużej wartości nawet wtedy, gdy różnica między grupami to zaledwie kilka włosów. Jak bardzo to ma znaczenie, pokazują własne dane firmy z fazy II: tam liczba włosów w grupie z nośnikiem przez sześć miesięcy praktycznie się nie zmieniła, a procent liczony względem liczby bliskiej zeru może wyjść dowolnie duży. Oba badania fazy III miały identyczny plan, a mimo to dały 539 i 168 procent; według mojej własnej interpretacji taka rozbieżność pokazuje, że ta liczba jest bardzo wrażliwa na to, o ile zmieniły się grupy. Rzeczywista wielkość efektu nie jest znana z danych publicznych.

Dane 12-miesięczne dotyczą grupy przefiltrowanej. Do drugiej części badania mogli przejść ci, którzy po pierwszych 6 miesiącach odczuwali poprawę we własnej ocenie, także spośród otrzymujących nośnik. Według rejestru zostali oni ponownie wylosowani, w proporcji dwa do jednego do substancji lub nośnika, metodą pojedynczo ślepej próby, co jest słabszą kontrolą niż podwójnie ślepa.10 Kwietniowy komunikat Cosmo z 2026 roku zestawia dwie grupy spośród zaczynających od substancji i odczuwających poprawę: ci, którzy pozostali na substancji przez 12 miesięcy, osiągnęli istotną, 2,39-krotną poprawę względną w liczbie włosów na obszarze docelowym w porównaniu z tymi, którzy od 7. miesiąca przeszli na nośnik, i u których liczba włosów spadła.12 Wynika z tego, że w tej grupie po zaprzestaniu liczba włosów się cofnęła; ta liczba też jest względna i dotyczy tylko osób odczuwających poprawę.

U kobiet clascoterone dotąd nie dała jednoznacznego wyniku. Według komunikatu Cassiopea z 2021 roku w badaniu fazy II 293 kobiety, w wieku 18 do 55 lat, otrzymywały roztwór 5 lub 7,5 procent dwa razy dziennie, albo 2-procentowy minoksydyl, albo nośnik, przez 6 miesięcy. Istotny wynik komunikat wymienia tylko w jednej podgrupie: u kobiet poniżej 30 roku życia, przy roztworze 5-procentowym, względem wartości wyjściowej, czyli ich własnej początkowej liczby włosów (p=0,0391), a ta podgrupa według komunikatu nie była do tego zaplanowana. Istotnej różnicy względem nośnika nie podano; firma spodziewała się znaczącego efektu placebo, co się potwierdziło, dlatego z góry oczekiwano mieszanego wyniku badania.13 Badania fazy III na kobietach nie znalazłem.

Co z tego wynika: pozytywny wynik dwóch dużych badań kontrolowanych placebo dla clascoterone ogłosił producent, u mężczyzn; wielkości efektu do czasu publikacji rzeczywistych liczb włosów nie da się ocenić, a u kobiet przekonujących danych dotąd nie ma.

Komunikat Cosmo z grudnia 2025 mówi, że clascoterone blokuje DHT na receptorze w mieszku włosowym, bez wchłaniania do organizmu.11 Jedna z badaczek tego badania, Maria Hordinsky, powiedziała czasopismu Healio, że zdarzenia niepożądane były podobne do tych w grupie z nośnikiem, nie zgłoszono działań niepożądanych ze strony seksualności, a lek działa miejscowo, bez mierzalnego wchłaniania.14 Natomiast o poziomie we krwi roztworu opracowanego na skórę głowy istnieje zrecenzowany pomiar. Täubel i współpracownicy w 2021 roku, ze współautorstwem jednego z pracowników firmy Cassiopea i z jej finansowaniem, badali roztwór w postaci 7,5 procent, w dawce według autorów wyższej niż terapeutyczna, przez cztery dni, na zdrowych ochotnikach. Clascoterone osiągnęło mierzalny poziom we krwi, ze średnim szczytem 4,81 ng/ml w 1. dniu i 7,65 ng/ml w 4. dniu, czyli narastał w kolejnych dniach. Na odcinek QT w EKG, wskaźnik ryzyka zaburzeń rytmu, według kryterium urzędowego nie miało to wpływu; częstość akcji serca przy tym leku wzrastała w kolejnych godzinach po podaniu. Nie wystąpiło ciężkie zdarzenie niepożądane.35 Wyników hormonalnych i poziomu we krwi z badań skuteczności fazy III nie znalazłem publicznie.

Dokumenty urzędowe dla kremu na trądzik dają bardziej ostrożny obraz. Według amerykańskiej etykiety, przy kremie Winlevi clascoterone osiąga mierzalny poziom we krwi, według europejskiej charakterystyki produktu leczniczego mniej niż 1 procent całej dawki trafia do organizmu.28 W organizmie rozkłada się do kortexolonu: według raportu oceniającego Europejskiej Agencji Leków (EMA) enzymy skóry i krwi przekształcają go szybko, a kortexolon ma tylko słabe działanie glukokortykoidowe, czyli typ działania steroidowego podobny do kortyzolu.15 Oś HPA (podwzgórze, przysadka, nadnercza) to hormonalny obwód regulacyjny, który kieruje produkcją kortyzolu przez nadnercza; kortyzol jest jednym z głównych hormonów stresu w organizmie. Według amerykańskiej etykiety, w badaniu farmakokinetycznym, w którym pacjenci z trądzikiem smarowali krem dwa razy dziennie przez dwa tygodnie, w 14. dniu u 1 z 20 dorosłych i u 2 z 22 nastolatków nadnercza w teście stymulacyjnym dały odpowiedź kortyzolową poniżej wartości granicznej; po 4 tygodniach od zakończenia leczenia u wszystkich wróciło do normy.2 Według europejskiej charakterystyki produktu, wystąpiło to w warunkach maksymalnego stosowania, przy nałożeniu kremu na całą twarz, ramiona, klatkę piersiową i górną część grzbietu, co dokument nazywa dawką supraterapeutyczną, wyższą od zalecanej, a klinicznych objawów lub symptomów zahamowania nadnerczy nie zaobserwowano.8 Według podsumowania EMA istnieje teoretyczne ryzyko, że substancja wchłonięta do krwi zahamuje tę oś, co mogłoby prowadzić do zaburzeń wzrostu i dojrzewania płciowego, co jest głównym problemem u nastolatków; o takich konsekwencjach nie napłynęło żadne zgłoszenie z badań ani z praktyki klinicznej.8 Powyższe odchylenie laboratoryjne wystąpiło bez objawów klinicznych, a u nastolatków według europejskiej charakterystyki produktu krem można nakładać tylko na twarz.8

Pozostałe dane urzędowe też dotyczą kremu na trądzik. Według amerykańskiej etykiety poziom potasu we krwi wzrósł z normalnego na wysoki u 5 procent osób otrzymujących clascoterone, u 4 procent otrzymujących nośnik, a krem stosowany na dużej powierzchni, długotrwale lub pod opatrunkiem okluzyjnym wchłania się silniej.2 Tao i współpracownicy w 2026 roku przeanalizowali dane amerykańskiego systemu zgłoszeń działań niepożądanych (FAERS): wśród 1085 zgłoszonych zdarzeń niepożądanych dla kremu na trądzik, obok częstego zaczerwienienia i suchości skóry, jako rzadszy, ale silny sygnał opisano zahamowanie osi HPA, rozstępy skórne i nieprawidłowy wzrost włosów.16 Są to dobrowolne zgłoszenia, bez mianownika, więc nie dowodzą związku przyczynowo-skutkowego.

Czy te dane z trądziku odnoszą się do roztworu na skórę głowy, nie wiadomo: tam inna jest koncentracja (5 procent zamiast 1), inny preparat, inna powierzchnia, i stosowanie trwa miesiącami; o wchłanianiu roztworu na skórę głowy dane daje powyższe badanie fazy I, o działaniu nadnerczy i o potasie nie znalazłem pomiaru. Komunikat Cosmo z kwietnia 2026 podaje tylko, że w ciągu 12 miesięcy nie zaobserwowano istotnych ogólnoustrojowych działań hormonalnych.12 W ciąży kremu Winlevi według europejskiej charakterystyki produktu nie należy stosować; u kobiet w wieku rozrodczym przed leczeniem trzeba wykluczyć ciążę, i potrzebna jest skuteczna antykoncepcja podczas leczenia i przez co najmniej 10 dni po ostatniej dawce, przy czym nie można wykluczyć interakcji z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi; podczas karmienia piersią stosowanie nie jest zalecane.8 W badaniu na zwierzętach clascoterone podane podskórnie ciężarnym szczurom zwiększyło liczbę wad rozwojowych, u królików utratę płodu po zagnieżdżeniu, przy dawce 8, a odpowiednio 39 razy wyższej od maksymalnej zalecanej dawki dla ludzi.2

O to zapytaj swojego lekarza, jeśli roztwór na skórę głowy będzie kiedyś dostępny na receptę: co zmierzono w badaniach na temat działania nadnerczy i potasu, i na co zwrócić uwagę przy długotrwałym stosowaniu. Jeśli jesteś kobietą i możesz zajść w ciążę, to pytanie pada zanim zaczniesz.

Lipcowy raport półroczny Cosmo z 2026 roku podaje, że firma planuje złożenie wniosku do amerykańskiego urzędu w pierwszym kwartale 2027, a do europejskiego w drugim kwartale 2027, i że z tego programu można się też spodziewać publikacji naukowych, bez podania terminu.7 Tytuł komunikatu z grudnia 2025 mówił jeszcze, że wniosek do USA i UE jest w toku;11 kwietniowy komunikat o danych 12-miesięcznych umieścił już amerykański wniosek na początek 2027.12 To plan złożenia wniosku, decyzja urzędu przychodzi potem, a daty rejestracji nie podała ani firma, ani żadne inne znalezione przeze mnie źródło.

Na to zwróć uwagę: najpierw na recenzowaną publikację z rzeczywistymi liczbami włosów i wartością grupy z nośnikiem, potem na decyzję FDA i EMA. Dopóki tych dwóch nie ma, każda liczba skuteczności clascoterone na włosy pochodzi od producenta.

Pyrilutamid (kod rozwojowy KX-826) to substancja firmy Kintor Pharmaceutical, notowanej na giełdzie hongkońskiej. Wyniki dotyczące włosów firma publikuje od 2021 roku, głównie z badań chińskich; recenzowanego artykułu w czasopiśmie o żadnym z jej badań na ludziach nie znalazłem.

Kintor ogłosił w 2021 roku, że chińska faza II na mężczyznach, ze 120 uczestnikami, osiągnęła swój pierwszorzędowy punkt końcowy; liczby nie podano, szczegółowe dane obiecano później, a do fazy III przeniesiono stężenie 0,5 procent.17 W chińskiej fazie II z 2022 roku, na 160 kobietach, według producenta roztwór 0,5-procentowy raz dziennie po 24 tygodniach dał o 11,39 włosa na centymetr kwadratowy więcej niż placebo (p=0,0087); z czterech leczonych grup liczbę podano tylko dla tej jednej.18 W amerykańskiej fazie II w 2023 roku wzięło udział 123 mężczyzn; według producenta roztwór 0,5-procentowy dwa razy dziennie po 24 tygodniach dał wzrost o około 10 włosów/cm² względem wartości wyjściowej (p=0,0088), a względem placebo podano tylko, że wskazywał na poprawę, bez liczby i wartości p.19

W listopadzie 2023 chińska faza III nie pokonała placebo. Według komunikatu giełdowego Kintor roztwór 0,5-procentowy dwa razy dziennie po 24 tygodniach dał istotny wzrost włosów względem wartości wyjściowej (P<0,0001); względem placebo liczba włosów była lepsza przy każdej wizycie, ale różnica nie była statystycznie istotna, co firma nazwała „trendem skuteczności”.20 Komunikat nazwał głównym punktem końcowym badania zmianę względem wartości wyjściowej; pierwszorzędowy punkt końcowy zapisany w rejestrze badań (NCT06126965) to jednak zmiana względem placebo.20 Firma zamieniła wcześniejszą tynkturę (roztwór na skórę) 0,5-procentową na 1-procentową.21 Zmianę uzasadniła tym, że w badaniu na zwierzętach dało to siedmiokrotnie wyższe stężenie substancji w skórze, bez zmiany ilości trafiającej do organizmu zwierząt, a sukcesu nowego badania oczekiwała dlatego, że ustały czynniki zakłócające związane z pandemią koronawirusa, i poprawiła się kontrola jakości klinicznej oraz współpraca uczestników.22 Strona produktowa KX-826 firmy cytuje z wyniku z 2023 roku tylko istotność względem wartości wyjściowej, bez wyniku względem placebo.3

Nowe badanie w 2025 i 2026 roku, według producenta, się powiodło. W fazie II wzięło udział 90 mężczyzn: po 24 tygodniach roztwór 0,5-procentowy dwa razy dziennie dał wzrost o 22,39, roztwór 1-procentowy o 21,87, a placebo o 8,73 włosa/cm² względem wartości wyjściowej, różnica względem placebo wyniosła 13,66 (P=0,002) i 13,14 włosa/cm² (P=0,004).23 Według marcowego komunikatu Kintor z 2026 roku w fazie III, na 666 chińskich mężczyznach, po 24 tygodniach roztwór 1-procentowy dał wzrost o 15,33, roztwór 0,5-procentowy o 14,46, a placebo o 4,68 włosa/cm² względem wartości wyjściowej; różnica względem placebo wyniosła 10,65 i 9,78 włosa/cm² (obie P<0,0001), i nie zaobserwowano poważnego zdarzenia niepożądanego związanego z substancją.24 To liczby producenta, nierecenzowane; ostateczną analizę główni badacze przedstawili w maju 2026 na światowym kongresie badań nad włosami (WCHR), wybrano ją też jako wyróżniający się plakat; tekstu nie znalazłem.25

Trzy rzeczy nie układają się w tych liczbach w spójną całość. Pierwsza to dawka: roztwór 1-procentowy, na który firma przeszła z powodu siedmiokrotnego stężenia w skórze, w fazie III dał ledwie więcej niż 0,5-procentowy (10,65 wobec 9,78 włosa względem placebo). Druga, że to samo stężenie 0,5 procent dwa razy dziennie w 2023 roku nie pokonało placebo, a w 2026 tak. Trzecia to grupa placebo: w dwóch etapach tego samego badania liczba włosów u otrzymujących placebo wzrosła raz o 8,73, raz o 4,68 na centymetr kwadratowy. To pokazuje, dlaczego wynik „istotny względem wartości wyjściowej” bywa mylący: włosy u otrzymujących placebo też mogą odrosnąć względem wartości wyjściowej, dlatego tylko różnica względem placebo mówi, co dodała substancja.

Firma napisała w marcu 2026, że w najbliższym czasie rozpocznie procedurę wniosku o dopuszczenie do obrotu roztworu 1-procentowego u chińskiego urzędu ds. leków, a w czerwcu, że wniosek aktywnie prowadzi dalej.2425 Raport półroczny z 19 sierpnia 2026 podaje, że firma planuje złożenie wniosku w drugiej połowie 2026, a rejestracji spodziewa się w 2027;25 o faktycznym złożeniu wniosku nie znalazłem komunikatu. O amerykańskiej lub europejskiej fazie III nie znalazłem wieści od deklaracji zamiaru firmy z 2023 roku.19

O bezpieczeństwie mówi 52-tygodniowe badanie bez grupy kontrolnej, z roztworem 0,5-procentowym dwa razy dziennie: według producenta u 95 mężczyzn, którzy je ukończyli, częstym (występującym u co najmniej 5 procent), związanym z substancją działaniem niepożądanym było swędzenie w miejscu nałożenia, przeważnie łagodne, a związanych z substancją zaburzeń funkcji seksualnych nie zaobserwowano.21 Bez grupy kontrolnej z tego nie da się wnioskować o skuteczności. Według producenta substancja działa miejscowo, a to, co trafia do krążenia, szybko rozkłada się na nieaktywne metabolity;3 niezależnych danych o wchłanianiu mierzonym u ludzi nie znalazłem.

Co z tego wynika: przy liczbie dotyczącej pyrilutamidu najpierw sprawdź, czy mierzono ją względem placebo, czy względem wartości wyjściowej; recenzowanej publikacji wyniku z 2026 roku jeszcze nie ma.

Kintor ogłosił w lipcu 2024, że jego kosmetyki zawierające KX-826 jako główny składnik trafiły do sprzedaży na całym świecie, jako pierwszy roztwór na androgenowe wypadanie włosów, a substancja otrzymała też kosmetyczną nazwę składnika.3 Kosmetyczna nazwa składnika (nazwa INCI) to część systemu nazewnictwa, nie zezwolenie urzędowe ani potwierdzenie skuteczności. Sklep internetowy kosmetycznej marki producenta oferował we wrześniu 2026 roztwór i piankę KX-826 w stężeniu 0,5 i 0,9 procent, a także produkt łączony, w którym są jeszcze dwa inne składniki na włosy, kopyrrol i kopeksyl.26 Preparat do zgłoszenia jako lek to tynktura 1-procentowa;24 czy skład kosmetyków odpowiada roztworom badanym, nie wiem. Strona produktowa podaje, że nowy odrost włosów pojawia się po 4 do 6 tygodni; spośród podanych liczbowo wyników skuteczności pyrilutamidu najwcześniejszy jest 12-tygodniowy, i to bez grupy kontrolnej, względem wartości wyjściowej;21 obietnicy 4 do 6 tygodni żaden z nich nie potwierdza. Efekt produktu łączonego, jeśli istnieje, nie jest efektem jednego składnika.

Sprzedawany jest też w proszku jako „odczynnik badawczy” (research chemical). Jeden taki sklep internetowy oferował go we wrześniu 2026 z napisem „wyłącznie do badań laboratoryjnych” i pisał, że karty badań laboratoryjnych wysyła tylko na żądanie.27 To ta sama sytuacja co przy RU58841: substancja nie w jakości farmaceutycznej, czystość potwierdza tylko dokument sprzedawcy, a niezależnego badania czystości nie znalazłem.

Unijne rozporządzenie kosmetyczne zalicza antyandrogeny o budowie steroidowej do substancji zakazanych w kosmetykach.28 Clascoterone ma budowę steroidową, dlatego według mojej własnej interpretacji nie mogłaby być sprzedawana w UE jako kosmetyk. Pyrilutamid nie ma budowy steroidowej, więc ten zakaz go nie obejmuje; czy z powodu swojego działania byłby w UE uznany za lek, nie znalazłem stanowiska urzędowego ani prawnego, i sam też nie potrafię tego ocenić.

Co z tego wynika: stężenie KX-826 sprzedawanego jako kosmetyk różni się od tego zgłaszanego jako lek, jakość „odczynnika badawczego” jest niekontrolowana, a danych urzędowych o ciąży dla pyrilutamidu nie ma, bo nigdzie nie jest zarejestrowany; jeśli jesteś kobietą i możesz zajść w ciążę, omów to z lekarzem przed rozpoczęciem.

GT20029 to inna substancja Kintor, PROTAC: cząsteczka, która wiąże białko docelowe, tu receptor androgenowy, z własnym systemem rozkładu białek komórki, i w ten sposób doprowadza do jego rozkładu. Według opisu producenta kieruje receptor do enzymu zwanego ligazą ubikwityny E3 (ten enzym oznacza białka przeznaczone do rozkładu), i przez to doprowadza do jego rozkładu.4 Antagonista zajmuje receptor, ta substancja doprowadza do jego rozkładu.

W amerykańskiej fazie I, według producenta, po 14 dniach stosowania poziom we krwi pozostał w okolicy granicy wykrywalności; najczęstsze działania niepożądane były łagodne i występowały w miejscu nałożenia: suchość, swędzenie, pieczenie i ból, a poważnego zdarzenia niepożądanego nie zgłoszono.29 To krótkie, producenckie dane.

Spośród trzech głównych substancji GT20029 jest jedyną, o której ukazała się recenzowana publikacja kliniczna dotycząca mierzonego efektu na wypadanie włosów. Hu i współpracownicy w badaniu fazy II z 2025 roku podzielili 180 chińskich mężczyzn (Norwood IIIv–V) na sześć grup po 30 osób: roztwór 0,5 lub 1 procent raz dziennie albo dwa razy w tygodniu, i po jednej własnej grupie placebo dla każdego z dwóch schematów dawkowania, przez 12 tygodni. Liczba włosów wzrosła we wszystkich czterech leczonych grupach względem wartości wyjściowej (p<0,001), ale względem własnego placebo była istotnie lepsza tylko w dwóch: przy roztworze 0,5-procentowym raz dziennie (p=0,032) i 1-procentowym dwa razy w tygodniu (p=0,023). Grubość włosa poprawiła się istotnie względem placebo w grupie 1-procentowej dwa razy w tygodniu (p=0,011), częstość zdarzeń niepożądanych była podobna między grupami, i przeważnie łagodne.30 Według komunikatu producenta grupa 0,5-procentowa raz dziennie wzrosła o 6,69, a 1-procentowa dwa razy w tygodniu o 7,36 włosa/cm² więcej niż placebo.4

Badanie trwało 12 tygodni, z grupami po 30 osób, wśród autorów jest też trzech pracowników producenta, a do pełnego tekstu publikacji nie miałem dostępu, tylko do streszczenia. Przy dawkowaniu raz dziennie roztwór 0,5-procentowy był istotnie lepszy od placebo, 1-procentowy nie, czyli wyższe stężenie nie dało tu wykrywalnej dodatkowej korzyści. O badaniu w 2026 roku ukazała się też krótka publikacja z uwagami metodologicznymi, do której tekstu również nie dotarłem.31 Do chińskiej fazy III firma zaleciła dawkę 1-procentową, dwa razy w tygodniu;4 raport półroczny firmy z 19 sierpnia 2026 podaje, że badanie fazy IIb/III planuje rozpocząć w Chinach w drugiej połowie 2026.25

Co z tego wynika: dla GT20029 istnieją dane recenzowane, ale to wczesne, 12-tygodniowe badanie, a wyniku fazy III jeszcze nie ma.

RU58841 to również miejscowy inhibitor receptora androgenowego, ale opublikowanych danych o skuteczności u ludzi nie ma, a sprzedawany jest jako odczynnik badawczy; o tym pisałem szczegółowo w artykule o inhibitorach DHT.

Fluridil (inaczej topilutamid) to inny miejscowy antyandrogen, który sprzedawca oferuje jako kosmetyk.32 Znalazłem tylko jedno badanie kontrolowane placebo: Sovak i współpracownicy w 2002 roku porównali na 43 mężczyznach (Norwood II–Va) fluridil 2-procentowy z placebo, przez 3 miesiące, metodą podwójnie ślepej próby. Według streszczenia odsetek włosów w fazie wzrostu (anagenowej) w grupie placebo się nie zmienił; według tabeli w pełnym tekście jednak wzrósł, z 70 do 77 procent, ale nieistotnie, co autorzy częściowo tłumaczą działaniem rozszerzającym naczynia izopropanolu użytego jako placebo. W grupie fluridilu odsetek wzrósł z 76 do 85 procent. Po 3. miesiącu wszyscy uczestnicy otrzymali fluridil, dlatego wynik 87 procent zmierzony w 9. miesiącu jest bez grupy kontrolnej. Ani fluridilu, ani jego metabolitu nie udało się wykryć we krwi.33 To małe badanie z 2002 roku: policzono włosy, ale danych o zmianie liczby włosów nie podano, a pierwszy autor jest twórcą tej substancji; nowszego badania randomizowanego nie znalazłem. Obietnice skuteczności na stronie sprzedawcy nie wynikają z tego badania.

O finasterydzie i dutasterydzie stosowanych miejscowo, które w przeciwieństwie do antyandrogenów hamują powstawanie DHT, mówią osobne artykuły: o topikalnym finasterydzie i o mezoterapii dutasterydem.

Co z tego wynika: za fluridilem stoi jedno małe, kontrolowane placebo badanie z 2002 roku, z trzymiesięcznym etapem kontrolowanym i bez danych o zmianie liczby włosów; do tego warto mierzyć obietnicę substancji miejscowej sprzedawanej jako kosmetyk.

Doustny finasteryd jest zarejestrowany na wypadanie włosów u mężczyzn, i stoi za nim kilka dużych, kontrolowanych placebo badań prowadzonych przez lata; pisałem o tym tutaj. O finasterydzie w sprayu na skórę głowy mówi jedno recenzowane badanie fazy III: Piraccini i współpracownicy w 2022 roku zrandomizowali 458 mężczyzn, i po 24 tygodniach liczba włosów na obszarze docelowym zmieniła się średnio o 20,2 włosa przy sprayu, o 6,7 włosa przy placebo.5 W porównaniu z tym nowe substancje stoją tak, we wrześniu 2026:

• Roztwór clascoterone: dwie fazy III, łącznie 1465 mężczyzn, znane tylko ze streszczenia producenta i procentu względnego; recenzowanej publikacji o fazie III nie ma (recenzowanie ukazał się jeden pomiar poziomu we krwi roztworu na włosy oraz badania fazy III kremu na trądzik),3536 nie jest zarejestrowana na wypadanie włosów, wniosek planowany na 2027.
• Pyrilutamid: jedna chińska faza III, która nie pokonała placebo (2023), i jedna skuteczna (2026), obie z komunikatów producenta; recenzowanej publikacji nie znalazłem, chiński wniosek w przygotowaniu.
• GT20029: jedna recenzowana faza II, 12 tygodni, 180 mężczyzn; niezarejestrowany.
• RU58841: opublikowanych danych o skuteczności u ludzi nie ma, nigdzie niezarejestrowany.
• Fluridil: jedno małe, kontrolowane placebo badanie z 2002 roku, z trzymiesięcznym etapem kontrolowanym, bez danych o zmianie liczby włosów; sprzedawany jako kosmetyk.

Nie znalazłem badania, w którym którąkolwiek z tych substancji porównano by bezpośrednio z finasterydem, ani takiego, w którym badano by je razem z finasterydem lub minoksydylem, z grupą kontrolną placebo; o łącznym stosowaniu pyrilutamidu i minoksydylu Kintor w 2026 roku przedstawił na konferencji tylko jedno badanie obserwacyjne.25 Liczb włosów z różnych badań też nie da się zestawić: inny jest obszar docelowy, inny krąg uczestników, a jak widać w obu etapach pyrilutamidu, zysk grupy placebo silnie się różni między badaniami. Cassiopea w 2018 roku sama zestawiła własny 6-miesięczny wynik fazy II z 12-miesięcznymi danymi rejestracyjnymi tabletki finasterydu, i napisała, że roztwór clascoterone 7,5-procentowy po sześciu miesiącach osiąga skuteczność tabletki.9 To dwa osobne badania, o innym czasie trwania i innej wielkości obszaru docelowego, przeliczone, dlatego według mojej własnej interpretacji nie wynika z tego, która substancja działa lepiej.

To zapytaj swojego lekarza, jeśli z powodu działań niepożądanych finasterydu szukasz substancji miejscowej: czy już zbadany finasteryd w sprayu na skórę głowy może wchodzić w grę u ciebie, i co warto przy nim kontrolować.

Jeśli decydujesz teraz z powodu swojego wypadania włosów, żadnej z tych substancji lekarz nie może przepisać jako leku zarejestrowanego na wypadanie włosów. O finasterydzie zarejestrowanym na wypadanie włosów pisałem tutaj, tam też o dutasterydzie, który w UE jest wskazany do objawowego leczenia łagodnego rozrostu gruczołu krokowego, nie wypadania włosów.34 O minoksydylu przeczytasz tutaj, a jeśli twój wzorzec wypadania nie jest jeszcze jednoznaczny, pomoże ci się zorientować ta strona. Decyzja należy do ciebie i twojego lekarza.

Jeśli śledzisz miejscowe antyandrogeny, warto patrzeć na trzy rzeczy. Pierwsza to recenzowana publikacja z rzeczywistymi liczbami włosów i wartością grupy placebo. Druga to decyzja FDA, EMA lub chińskiego urzędu, która przychodzi po planie złożenia wniosku. Trzecia to pomiar hormonów i poziomu we krwi w badaniach nad włosami, bo przy kremie z clascoterone na trądzik i w jednym krótkim badaniu fazy I roztworu na włosy poziom we krwi był mierzalny. U kobiet dla każdej substancji danych jest mniej. Jeśli jesteś w ciąży, krem z clascoterone na trądzik jest przeciwwskazany; jeśli możesz zajść w ciążę, według europejskiej charakterystyki przed leczeniem trzeba wykluczyć ciążę, w jego trakcie i po nim przez co najmniej 10 dni potrzebna jest skuteczna antykoncepcja, a interakcji z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi nie można wykluczyć.8 Dla pozostałych substancji nie ma nawet urzędowych danych o ciąży.

Co z tego wynika: dopóki nie ma recenzowanej publikacji i decyzji urzędu, liczby skuteczności czytane o clascoterone i pyrilutamidzie to własne komunikaty producentów.

Microneedling to bodziec mechaniczny, nie ma działania hormonalnego, dlatego można go stosować obok środków działających na poziom DHT. Dermastamp to domowe urządzenie o stałej długości igły 1 mm: igła stymuluje otoczenie mieszka włosowego, do DHT nie sięga przez swój mechanizm działania. Wnioskujemy to z mechanizmu działania, nie zmierzono tego. Doustnego finasterydu ani dutasterydu nie pomijasz też w dniu nakłuwania. Przy preparatach nakładanych na skórę głowy dzień nakłuwania to przerwa, a dokładne dawkowanie w czasie różni się w zależności od preparatu: dawkowanie w czasie dla substancji aktywnych. Dla kogoś, kto nie chce ingerować w swoje hormony, to droga, która pozostaje, z jednym ograniczeniem: w badaniu mierzącym kombinację obie grupy otrzymywały też minoksydyl, a badanie przeprowadzono klinicznym rollerem o długości 1,5 mm, nie naszym urządzeniem o stałej długości 1 mm; dla samodzielnego stosowania danych jest mniej. Co potrafi, czego nie, i dla kogo nie jest odpowiedni: wszystko wypisałem na jego stronie.

Zobacz Dermastamp